बाघ नरसिं बज्राचार्यद्वारा सम्पन्न गरिएको सम्यक् महादानको एक शताब्दी पूरा भएको अवसरमा ललितपुरमा विशेष लसता सम्यक् महादान आयोजना गरिएको छ।

सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले माघ १ गतेलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ। यस दिनदेखि उत्तरायण शुरू हुने भएकाले दिनभन्दा रात छोटा हुँदै जान्छन्।

मगर र छन्त्याल समुदायमा माघे संक्रान्ति पर्वलाई माइती र कुटुम्बको भेटघाट, शुभकामना आदानप्रदान र खुशी साटासाट गर्ने अवसरका रूपमा लिने गरिन्छ।

थारु बस्ती बाक्लो भएको गाउँहरूबाट पछिल्लो समय थारु समुदायका युवायुवतीहरू आफ्नो वेशभूषामा सजिएर सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागी हुने क्रम बढ्दै गएको छ।

हिटी प्रणाली कला प्रदर्शनीले कथा, किंवदन्ती र विज्ञान–प्रविधि हुँदै कलाकारका क्यानभासमार्फत हिटीको महत्त्व, सामाजिक जीवन र यसको वर्तमान अवस्थाका विविध पाटोलाई उजागर गरेको छ।

युद्धको अघिल्लो दिन, यसै पनि आफ्नो सम्बल बढाउनु पर्ने बेलामा आफूले सुन्नै मन नगरेको विषयचाहिँ नकोट्याइयोस् भनेर उनी केही भन्न खोजेझैँ देखिए, तर परशुरामले उनको त्यो प्रयत्न बुझेको नबुझ्यै गरिदिए।

विचारहीन हुनु भनेको सिल्ली हुनु हो। विचार लिनेले आफ्नो जीवनपछि पनि यो समाज रहन्छ भन्ने कुरा बुझेको हुन्छ। जब मान्छेको सोचमा परिवर्तन आउँछ, कर्मपथमा सहजै तीव्रता आउँछ।

कञ्चनपुरका शुक्लाफाँटा, बेदकोट, कृष्णपुर र बेलौरी नगरपालिकाका थारु बहुल क्षेत्रहरूमा माघी विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा महोत्सवको तयारी पनि तीव्र पारिएको छ।

भीडमा रहेकाहरू लहलहैमा व्यक्तिको हत्या गर्न पनि पछि पर्दैनन्। सयौँ/हजारौँ अपराधी छुटुन्, तर एक जना पनि निर्दोषले सजाय नपाओस् भन्ने सिद्धान्त दयाहीन भीडले बुझ्दैन।

पुस २१ गते दिक्तेल आएका १० विद्यार्थीले बजारको विभिन्न चोक तथा व्यक्तिका घरको भित्तामा चित्र बनाइरहेका छन्। उनीहरूले १० दिनसम्म यहाँको कला, संस्कृति झल्किने तथा सन्देशमूलक चित्र बनाउनेछन्।

व्यास नगरपालिका–३ स्थित खुल्ला मैदानमा आयोजना हुने महोत्सवको मुख्य आकर्षणका रूपमा मगर, दरै र कुमाल समुदायका पहिचान झल्किने निर्माण गरिएको छ।

सौराहामा विदेशी पर्यटकको आगमनसँगै थारु समुदायले थारु नाच प्रस्तुत गर्न थालेपछि सांस्कृतिक पर्यटन विस्तार भएको छ।

भक्तपुरको हनुमानघाटस्थित त्रिवेणीधाममा तत्कालीन राजा रणजित मल्ल आफै उपस्थित भएर माधव नारायणको व्रत प्रारम्भ गरेको इतिहास छ।

हिजोआज कविताको नाममा भइरहेको करामत के हो भने बजारमा भरमार कविता- किताब छन्। तर असरदार कविता उति धेरै छैनन्।

समाजले खोट महिलामा मात्र देखेको छ। प्रश्न महिलामाथि मात्र उठाएको छ। लाञ्छना महिलामाथि मात्र लगाएको छ। पुरुषको गल्तीलाई पनि सकारात्मक रूपमा पेस गरेको छ र यो कार्य महिलाबाट बढी भएको छ।

पहिला पुरुष र महिला मिलेर छलो खेल्ने चलन थियो। तर अहिले पुरुषहरूले यो नृत्य छाडेपछि महिलाले नै परम्परा जोगाइरहेका छन्।

प्रत्येक दुई वर्षमा प्रदान गरिने सम्मानको राशि १५ हजार रुपैयाँ र ताम्रपत्र तथा प्रतिभा पुरस्कारको राशि ३५ हजार रुपैयाँसहित ताम्रपत्र रहेको छ।

तमु ल्होसारलाई गुरुङ समुदायले नयाँ वर्षका रूपमा भव्य रूपमा मनाउँछन्। यो पर्व सूर्यको किरणसँग सम्बन्धित छ।

कथा वाचनशैलीबारे चर्चा र आलोचना जे-जस्तो भए पनि ‘अवतार’ प्राविधिक पाटोमा अब्बल छ। १६ वर्षअघि फिल्ममा सीजीआई र थ्रिडी प्रविधि अभ्यस्त गराएका निर्देशकले एआई युगमा यसको प्रयोग भने अस्वीकार गरेका छन्।

जयदुर्गेमा हामीले के मात्रै गरेनौँ? झगडा गरेका थियौँ। रोयौँ र सँगै हाँस्यौँ। सात वर्षभन्दा लामो समय एउटै परिवार भएर अनेकन् जिन्दगी बाँचेका थियौँ। यी सबै पलको साक्षी बनेर उभिएको थियो जयदुर्गे गेस्टहाउ।