व्यक्ति होस्, परिवारको मुखिया होस्, कुनै संस्थाको प्रमुख होस् वा सरकार– आलोचना सुन्न सक्दैन भने उसले आत्मालोचना कसरी गर्छ?

समुदायमा सिकेका र देखेका कुरा पाठ्यक्रममा आउनुपर्छ र पाठ्यक्रममा सिकेका कुराहरू पुनः समुदायमै सदुपयोग हुनुपर्छ।

'यसपटक मेरो ध्येय पाठकलाई रमाइलो गराउँदै पढाउने र अन्त्यमा भने भावनात्मक रूपमा छुने हो।'

'अध्ययन प्रतिवेदनहरू लुकाउने हो सुशासन? अध्ययन प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक नहुने हो भने अहिलेको र अघिल्लो सरकारबीच के फरक रह्यो?'

‘प्रतिपासपोर्ट उत्पादन १५ सय रुपैयाँ पर्छ, तर एमआरपी निकाल्दा प्रतिगोटा ५ हजार रुपैयाँ किन लिइन्छ?’

‘केही अस्पतालले बीमाको ३५ सय आफैँले तिरिदिने र बीमाबाट १ लाख रुपैयाँसम्म दाबी गर्ने गरेको पाइयो। केही अस्पतालले बिरामीलाई विपन्नको सूचीमा चढाएर सरकारले तिरिदिने ३५ सय आफ्नो खल्तीमा राखेको पनि देखियो।’

‘जुन देशमा मतदानलाई कानूनी रूपमा अनिवार्य गरिएको छैन, त्यहाँ लोकतन्त्र परिपक्व हुँदै जाँदा मतदाताको संख्या घट्दै गएका विश्वव्यापी उदाहरण छन्। पश्चिमा लोकतन्त्रमा पनि हाम्रोभन्दा कम मतदान हुन्छ।’

'मैले आजसम्म यस क्षेत्रका अवसरबाट बञ्चित समुदायको उत्थान, विकास, न्यायको लागि काम गरेकी छु। यसले मलाई उहाँहरूको गुनासो/अपेक्षा संकलन तथा सम्बोधन गर्न सहज भएको छ।'

'उपत्यकाबाहिर बस्नेले राजधानीवासी सम्पन्न हुन्छन् भन्नुहुन्छ होला तर लाकुरी भन्ज्याङतिर गयो भने वास्तविकता अर्कै छ।'

‘हाम्रो अघिल्लो संसद् कमजोर र असफल रह्यो। आसन्न निर्वाचनले पनि विगतकै जस्तो संसदीय व्यवस्था र प्रवृत्ति दोहोर्‍याएमा त्यसको कुनै औचित्य रहनेछैन।’

‘चितवनमा र देशैभरि भूमिहीन किसानको समस्या छ। मेरो क्षेत्रमा तीनवटा नगरपालिका पर्छन्, त्यहाँ अव्यवस्थित बस्तीहरू छन्। सुकुमबासी, भूमिहीन किसान छन्। उनीहरूको मुद्दा जोडतोडले बोल्नुपर्ने छ।’

‘यस क्षेत्रमा मेरो पार्टीको संगठित मत छ, त्यसमा दलित समुदायको मत पनि थपिन्छ नै। किनकि म पहिलेदेखि यस समुदायको हितको लागि भिडेको मानिस हो।’

‘बर्दिया समग्रमा नै विकासका दृष्टिकोणले पछि परेको जिल्ला हो। राज्यका कार्यकारी निकायमा महिला, बालबालिका, दलित समुदायको न्यून सहभागिता छ। यसलाई थप बलियो र सशक्त बनाउनु छ।’

म प्रतिनिधिसभाको उम्मेदवार छु भने मेरा नाममा ५/७/१० वटा सार्वजनिक प्रश्न, मुद्दा र आलोचना छन् भने मैले उज्यालो र बिहानीको कुराकानी गर्न सक्छु? मैले नयाँको कुरा गर्न सक्छु?

‘खानेपानीलाई राजनीतिक अजेन्डा बनाउन आवश्यक छैन। त्यो जनताको अधिकारको कुरा हो। यसमा हामी सबै मिलेर काम गर्नुपर्छ। जनतालाई जसरी भए पानीको आवश्यकता पूर्ति गराउनुपर्छ।’

‘थारू समुदायलाई पार्टीहरूले राजनीति दास मात्र बनाउने प्रवृत्ति भयो। यसको अन्त्यका लागि मैले उम्मेदवारी दिएको हो। हामीले थारूका मुद्दालाई अग्रस्थानमा राखेका छौँ।’

‘किसानको पीडा बुझेको छु। बीउ, मल र सिँचाइ सुलभ गर्ने तथा कृषि उत्पादनको बजारीकरण जस्ता विषय समाधान गर्न प्रयत्नशील हुनेछु।’

‘हात्ती प्रभावित क्षेत्रका कृषकले बाली भित्र्याउन नसकेको र भनिएअनुसार क्षतिपूर्ति पनि नपाइरहेको यथास्थिति भुल्न मिल्दैन। यहाँका समस्या हलसँगै नयाँ पद्धति र प्रविधिमा फेन्सिङ–अपडेटको काममा ध्यान दिनेछु।’

‘जेनजी आन्दोलनले उठाएका मुद्दा नयाँ पार्टीले मात्रै सम्बोधन गर्नेछन् भन्ने भ्रममा पर्नुभएन। नयाँ पार्टी त धेरै छन्, देश बनाउने खाका र स्वरूप नयाँ हुनुपर्यो नि। त्यो कोसँग छ हेर्न जरुरी छ।’

‘पहिला दुर्गन्धबाट देशलाई निकाल्नु छ। सुशासनका लागि काम गर्नुछ। हामी यो देशलाई नै भ्रष्टाचारमुक्त र पारदर्शी बनाउन चाहन्छौँ, त्यसका लागि हर्क साम्पाङ नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टी योग्य देखिएको छ।’