नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, रामबहादुर थापा, आरजु देउवासहितका नेताहरूलाई अदालतमा झिकाएर मात्रै पूर्ण सुनुवाइ गर्न जिल्ला अदालतमा निवेदन दर्ता भएको छ।

आजीवन कारावासको सजायअन्तर्गत भुटानको चेम्गाङ जेलमा राखिएका ३० राजबन्दीमध्ये दुई जनालाई आममाफी दिँदै देश निकाला गरिएको छ।

अंग्रेजी लेखक जर्ज अरवेलको ‘एनिमल फार्म’मा रहेको भिन्न चेतना र प्रयोग झैँ भुटानी शरणार्थी समस्याको भिन्न आयाम र सरोकारमा उपन्यास लेखिएको छ ।

कुनै नयाँ खाता खोल्नैपर्दैन। उजुरीकर्ता र प्रतिवादीले दिएका सप्रमाण बयानहरूमै सबै कुरा छँदैछ। कि ‘क्लिन–चिट’ देउ कि ‘दागलागी’ पुष्टि गर।

हाम्रो राजनीतिमा केही ‘दागलागी नामहरू’ छन् जसबारे सधैं प्रश्न गरिनुपर्नेमा त्यसो गरिन्न। अनि, यी नामहरू आफैं ‘दोषी चस्मा’को हविगतमा उतर्सिएर हिँडिरहेका छन्।

जसलाई अघिल्लो दिन ‘मधेशको छाउरो’ भनियो, भोलिपल्ट तिनै ‘बतासे अन्डा’ बने। ‘गँजडी’ त ट्यागलाइनमै थियो। तर, कहीँकतै वादी–प्रतिवादी नबनीकनै तिनै ‘बालम बाबु’ भ्यू–टावर चढेर शरणार्थी र सुकुमवासी बस्ती नियाल्दै छन्।

सिमाना जोडिएको उस्तै उर्बर जमिनमा एकातर्फ २ लाख रुपैयाँ र अर्कोतर्फ ८ लाख रुपैयाँ प्रतिबिघा मुआब्जा दिइएको छ। त्यहाँका मतदाताले ओलीसँग यसको जवाफ मागिरहेका छन्।

दमक औद्योगिक क्षेत्रभित्र सेतुमारी बस्तीमा धिमाल, सतार, राजवंशीसहित ५० भन्दा बढी आदिवासी परिवारसँग सुकुमबासी परिचयपत्र छ। उनीहरू वर्षौंदेखि लालपुर्जाको पर्खाइमा छन्।

अथक राजनीतिक संघर्ष र जनबोलीको प्रेरणा रहेका भुटानी नेता टेकनाथ रिजाललाई कुनैबेला ‘नेल्सन मन्डेला’झैँ साधक मानिन्थ्यो। उनै रिजाल आज संघर्षको सिंगो इतिहास र दायित्व भुलेर अवकाश लिने क्षणमा आइपुगेका छन्।

अधिकाश नेताहरू पछिल्ला ३० वर्षयताका परीक्षामा लगातार फेल भएर पनि कक्षा चढाइएका विद्यार्थी मात्रै हुन्। ओली, देउवा वा दाहालहरू कक्षा टपर होइनन्, कक्षा चढुवा मात्रै हुन्।

नेपाल वायुसेवा निगमका कार्यकारी सञ्चालक अमृतमान श्रेष्ठले बजार प्रबन्ध विभागको अग्राधिकारमाथि हस्तक्षेप गर्दै विभिन्न उडानको टिकट निश्चित ट्राभल एजेन्सीलाई सस्तोमा बिक्री गरेको खुलेपछि मन्त्रालयले छानबिन थालेको छ।

गिरीबन्धुको ५१ बिघा जमिनको खरिदबिक्री रोक्का हुँदा २०६० सालदेखि बसोबास गर्दै आएका स्थानीय समस्यामा छन्। जमिन तत्काल फुकुवा गर्नुपर्ने मागसहित उनीहरूले यस क्षेत्रलाई ‘निर्वाचन गतिविधि निषेधित क्षेत्र’ घोषणा गरेका छन्।

यो हदको बेपरवाह, मनलाग्दी वा थेत्तरो तिथि त्यस बेलादेखि अहिलेसम्म यथावत् नै छ। यस्तो बेथितिको स्थितिमा अरबी भाषामा केही भन्नुपरेमा प्रचलित शब्दावली छ, खल्लीबल्ली।

पुर्नबसोबास टुंगिएपछि पनि संयुक्त प्रमाणीकरण टोलीले ४२९ जनालाई शरणार्थी परिचय दिने तथा अद्यावधिक गर्ने निर्णय गरेको थियो। तर, त्यो अवस्थाका शरणार्थी पनि अझै परिचयपत्रविहीन छन्।

दमक भ्यू–टावरको कन्तविजोगदेखि औद्योगिक क्षेत्रको अलपत्र योजनासम्म ओलीसँग जोडिएका छन्, जसबारे उनी खुलेर प्रतिवाद गर्न सकिरहेका छैनन्।

नेपो–बेबी बुझ्न शितलनिवास धाए हुन्छ, जहाँ राष्ट्रपति पिताकी एउटी छोरी ‘प्रिन्सिपल प्राइभेट सेक्रेटरी टु द प्रेसिडेन्ट’ छन् र, अर्की कांग्रेसको समानुपातिक उम्मेदवार।

राज्यविरुद्धको कसुरमा ३५ वर्षदेखि थुनामा रहेका शबहादुर गुरुङको कारागारभित्रै निधन भएको छ। विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट पीडित हुँदाहुँदै पनि उपचार नपाउँदा उनको निधन भएको जनाइएको छ।

पूर्वराजदूत बरालले लेखेका छन्— ‘ओहोदाको प्रमाणपत्र बुझाएकै दिन पाकिस्तानी राजदूतको स्वागत समारोहमा धेरैले मलाई जिस्क्याउँदै भने, आज प्रमाणपत्र दियौ, उता तिम्रो सरकार बच्ने/नबच्ने ठेगान छैन।’

संसारकै खुशी भनिएको आफ्नै राष्ट्र फिनल्यान्डलाई हेलसिन्कीका एक खोज पत्रकारले गरिदिएको प्रश्न, जहाँ आधुनिक–दासत्वको कथा मात्रै छ।

नारायण गोपाल वा अम्बर गुरुङले भनेजस्तो, संगीत विधा मनोरन्जन र आत्मरन्जनको मिलापमा चल्नुपर्ने हो। तर, त्यसो हुन सकेको छैन।