तेलको मूल्य नियन्त्रण गर्न उत्पादन बढाउने ‘ओपेक प्लस’को तयारी

इरान युद्धका कारण विश्व बजारमा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेपछि आपूर्ति सहज बनाउन र मूल्य नियन्त्रण गर्न 'ओपेक प्लस'ले कच्चा तेलको उत्पादन कोटा बढाउने तयारी गरेको छ। तेल आपूर्ति अवरुद्ध भई मूल्य आकासिएका बेला ओपेक प्लसका मन्त्रीहरूले आइतबार हुने बैठकमा उत्पादन वृद्धि गर्ने विषयमा छलफल गर्दै छन्। यस कदमको मुख्य उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अनियन्त्रित बन्दै गएको तेलको मूल्यलाई स्थिरतातर्फ ल्याउनु हो।

विज्ञ तथा विश्लेषकहरूका अनुसार ओपेक प्लसले दैनिक करिब १ लाख ८८ हजार ब्यारेलसम्म उत्पादन वृद्धि गर्ने निर्णय गर्न सक्ने सम्भावना छ, जुन उनीहरूको पछिल्लो नीतिगत निर्णयहरूसँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ। तर, धेरैजसो सदस्य राष्ट्रहरूको उत्पादन क्षमता सीमित भएकाले वास्तविक रूपमा केवल सात देशहरू—साउदी अरेबिया, रुस, इराक, कुवेत, काजाकिस्तान, अल्जेरिया र ओमानले मात्र आपूर्ति बढाउन सक्ने अवस्था रहेको बताइएको छ।

इरानमाथि अमेरिका र इजरायलले गरेको आक्रमणपछि मध्यपूर्वको महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग 'स्ट्रेट अफ होर्मुज' बन्द जस्तै भएको छ। यस मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने गर्छ, जुन अहिले पूर्ण रूपमा प्रभावित भएको छ। यही अवरोधका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य झन्डै दोब्बर पुगेको छ र त्यसको प्रत्यक्ष असर विश्वभरि नै बढ्दो मुद्रास्फीति (महँगी)का रूपमा देखिन थालेको छ।

विशेषज्ञहरूको भनाइमा ओपेक प्लसले उत्पादन बढाउने घोषणा गरे पनि त्यसको वास्तविक प्रभाव भने बजारमा निकै सीमित हुने देखिन्छ। स्याक्सो बैंकका विश्लेषक ओले ह्यान्सनले भने, “ओपेकसँग बजारमा ठूला र निर्णायक परिवर्तन ल्याउने विकल्पहरू अहिले धेरै बाँकी छैनन्, जसका कारण यसको नीतिगत प्रभाव पहिलेको तुलनामा निकै कमजोर देखिएको छ।”