भारतीय गायिका आशा भोसलेको ९२ वर्षको उमेरमा निधन

भारतीय संगीतको स्वर्णयुगलाई नै प्रतिनिधित्व गर्ने प्रख्यात गायिका आशा भोसलेको आइतबार निधन भएको छ। आठ दशकभन्दा बढी समय भारतीय सिनेमा र संगीतलाई आफ्नो स्वरले समृद्ध बनाएकी उनको निधनले सम्पूर्ण कलाजगत्‌लाई शोकमा डुबाएको छ। उनी ९२ वर्षकी थिइन्।

मुम्बईस्थित ब्रिच क्यान्डी अस्पतालमा उपचाररत रहँदा उनको निधन भएको चिकित्सक डा. प्रतीत समदानीले पुष्टि गरे। चिकित्सकका अनुसार बहु-अङ्ग विफलताका कारण उनले अन्तिम सास लिएकी हुन्।

अस्पताल स्रोतका अनुसार अत्यधिक थकान र छातीमा सङ्क्रमण देखिएपछि आशा भोसलेलाई शनिबार साँझ अस्पताल भर्ना गरिएको थियो। उपचार जारी रहे पनि अवस्था जटिल बन्दै गएको चिकित्सकहरूले बताएका थिए।

यसअघि उनकी नातिनी जनाई भोसलेले सामाजिक सञ्जालमार्फत परिवारका लागि गोपनीयताको अनुरोध गर्दै स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी दिएकी थिइन्। उनले अस्पताल भर्ना गरिएको पुष्टि गर्दै उपचार भइरहेको र सुधारको आशा गरिएको उल्लेख गरेकी थिइन्।

सन् १९३३ मा जन्मेकी आशा भोसलेले अत्यन्तै सानो उमेरमै आफ्नो संगीत यात्रा सुरु गरेकी थिइन्। सन् १९५० को दशकदेखि उनको स्वर भारतीय चलचित्र संगीतमा अत्यन्त लोकप्रिय बन्दै गयो र क्रमशः उनी विश्वकै चर्चित पार्श्व गायिकामध्ये एकका रूपमा स्थापित भइन्।

उनको स्वरको मुख्य विशेषता भावनात्मक गहिराइ, अनुकूलन क्षमता र बहुमुखी प्रतिभा हो। शास्त्रीय संगीतदेखि गजल, क्याब्रे, पप र लोकगीतसम्म उनले विभिन्न विधामा आफ्नो स्वरको जादु छोडेकी छन्। भारतका विभिन्न भाषामा हजारौँ गीत रेकर्ड गरेर उनले भारतीय संगीतलाई विश्वस्तरमा चिनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिन्।

प्रमुख संगीतकार तथा चलचित्र निर्माताहरूसँगको सहकार्यले उनले हिन्दी चलचित्र संगीतलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको मानिन्छ। उनका गीतहरू आज पनि कालजयी छन् र नयाँ पुस्तामाझ उत्तिकै लोकप्रिय रहेका छन्।

उनलाई भारत सरकारले प्रतिष्ठित दादासाहेब फाल्के पुरस्कार तथा पद्मविभूषण लगायतका उच्च सम्मानले विभूषित गरेको थियो। सन् २०११ मा गिनिज वर्ल्ड रेकर्डले उनलाई संगीत इतिहासमा सबैभन्दा धेरै गीत रेकर्ड गर्ने कलाकारका रूपमा मान्यता दिएको थियो।

जीवनको उत्तरार्धसम्म पनि आशा भोसले संगीतसँग निरन्तर जोडिएकी थिइन्। सार्वजनिक प्रस्तुतिहरू मार्फत उनले युवा कलाकारहरूलाई प्रेरणा दिइरहेकी थिइन्। भारतीय संगीतमा महिला स्वरको पहिचान विस्तार गर्न र पार्श्व गायनलाई नयाँ परिभाषा दिन उनको योगदान अतुलनीय छ।

उनका लोकप्रिय गीतहरूमा ‘दिल चीज क्या है’, ‘पिया तु अब तो आजा’, ‘मेरा कुछ सामान’ र ‘चुरा लिया है तुमने’ जस्ता कालजयी रचनाहरू समावेश छन्, जसले उनको बहुआयामिक प्रतिभालाई उजागर गर्छन्।

उनको निधनको खबरले भारतभर तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि शोक व्याप्त भएको छ। प्रशंसक, कलाकार र विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूले उनको योगदानलाई स्मरण गर्दै भारतीय संगीतमा उनको स्थान अपूरणीय रहेको बताएका छन्।