अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीच किन बढ्दैछ तनाव ?

अफगानिस्तानले पाकिस्तानतर्फ सीमापार आक्रमण गरेको केही घण्टापछि शुक्रबार बिहान पाकिस्तानले काबुल र दुई अन्य अफगान प्रान्तहरूमा हवाई आक्रमण गरेको छ। अफगानिस्तान सरकारका प्रवक्ताले यसको पुष्टि गरेका छन्।

शुक्रबार बिहान अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा तीन वटा ठूला विस्फोट र लडाकु विमानको आवाज सुनिएको थियो। यद्यपि, विस्फोटको सही स्थान र सम्भावित हताहतको तुरुन्तै पुष्टि हुन नसकेको समाचार संस्था अल जजिराले जनाएको छ। काबुलमा कम्तीमा तीनवटा विस्फोट सुनिएका छन्।

पाकिस्तानका आन्तरिक मन्त्री मोहसिन नक्वीले शुक्रबार अफगानिस्तानमा गरिएको आक्रमण 'उपयुक्त प्रतिक्रिया' भएको बताए।

"पाकिस्तानको सशस्त्र सेनाले अफगान तालिबानको खुला आक्रमणको उचित जवाफ दिएको छ," नक्वीले भने। अफगान सेनाले पाकिस्तानी सीमावर्ती सेनामाथि आक्रमण गरेको केही घण्टापछि तालिबान सरकारले यसअघिको घातक हवाई हमलाको बदला भनेको थियो।

अफगान सरकारले पाकिस्तानविरुद्ध ठूलो सैन्य कारबाहीको दाबी गरेको छ। उपप्रवक्ता हमदुल्लाह फितरतले सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा खोस्ट प्रान्तको अलिशेर-तेरेजी जिल्लाको बाब्राक पोस्ट अन्तर्गत अन्जार सार क्षेत्रमा अवस्थित पाकिस्तानी शासनको मुख्यालय कब्जा गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार, कारबाहीमा दर्जनौं पाकिस्तानी सैनिक मारिएका वा घाइते भएका छन् र अफगान सेनाले ठूलो मात्रामा हतियार कब्जा गरेको छ।

एक्समा लेख्दै उनले डुरान्ड रेखामा ठूलो प्रतिसैन्य अपरेशन शुरू गरिएको पनि बताए। यो अपरेशन २०३ मन्सुरी कोर्प्स र २०१ खालिद बिन वालिद कोर्प्सद्वारा पक्तिया, पक्तिका, खोस्ट, कुनार, नुरिस्तान र नान्गारहार प्रान्तका धेरै क्षेत्रहरूमा, साथै तोरखम गेटमा सञ्चालन भइरहेको छ। फितरतले पोस्टमा दाबी गरे कि अहिलेसम्म एउटा मुख्यालय र १९ चौकीहरू कब्जा गरिएको छ। चार चौकीहरू खाली गरिएका छन् र पूर्ण रूपमा जलाइएको छ।

उनीहरूका अनुसार, ५५ पाकिस्तानी सैनिकहरू मारिएका थिए, जसमध्ये २३ जना मृत फेला परेका थिए र धेरै जनालाई जीवितै पक्राउ गरिएको थियो। उनीहरूले दर्जनौं हलुका र भारी हतियारहरू कब्जा गरेको, एउटा ट्यांक नष्ट गरेको र एउटा अन्तर्राष्ट्रिय हार्वेस्टर गाडी कब्जा गरेको दाबी पनि गरेका थिए। उपप्रवक्ताको विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि प्रतिशोधात्मक सैन्य कारबाही जारी छ र थप विवरणहरू पछि प्रदान गरिनेछ।

सीमाको अर्को भाग तोरखाममा पनि दुई देशबीच भारी गोलीबारी भएको रिपोर्ट गरिएको छ। अफगान अधिकारीहरूले सीमा नजिकै रहेका शरणार्थी शिविरहरू खाली गराए भने पाकिस्तानी पक्षका गाउँलेहरूलाई पनि सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। रिपोर्टहरूका अनुसार, अफगानिस्तानबाट प्रहार गरिएको मोर्टार गोला केही पाकिस्तानी गाउँहरूमा लाग्यो, यद्यपि नागरिक हताहतको पुष्टि भएको छैन।

डुरान्ड रेखा भनेर चिनिने दुई हजार ६११ किलोमिटर लामो सीमा लामो समयदेखि विवादको विषय बनेको छ। अफगानिस्तानले यसलाई औपचारिक रूपमा मान्यता दिएको छैन। हालैका महिनाहरूमा यस क्षेत्रमा धेरै पटक गोलीबारी र झडपहरू भएका छन्।

पछिल्लो झडपको मुख्य कारण आइतबार पाकिस्तानी हवाई आक्रमणलाई बताइएको छ। पाकिस्तानले सीमापार आतंकवादी लुकेका ठाउँहरूलाई लक्षित गरेको दाबी गर्छ भने अफगानिस्तानले आक्रमणमा महिला र बालबालिका सहित धेरै नागरिकहरू मारिएको दाबी गर्छ। पाकिस्तानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता ताहिर आन्द्राबीले हालैका आतंकवादी घटनाहरूको प्रतिक्रियामा सटीक हमलाहरू भएको बताए।

गत अक्टोबरमा भएको हिंसात्मक सीमा झडपपछि पाकिस्तान र अफगानिस्तानबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण रहेको छ, जसमा दुवै देशका सैनिक र सर्वसाधारणको मृत्यु भएको थियो। कतारको मध्यस्थतामा अक्टोबर १९ मा युद्धविरामको घोषणा गरिएको थियो, तर टर्कीको इस्तानबुलमा भएको वार्ता ठोस र औपचारिक सम्झौतामा पुग्न असफल भयो।

अक्टोबर ९ मा अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा रहेको तहरिक-ए-तालिबान पाकिस्तान (टीटीपी) अड्डाहरू विरुद्ध हवाई आक्रमण गरिएको थियो। तालिबान प्रशासनले यी आक्रमणहरू पाकिस्तानले गरेको आरोप लगाएको थियो। पाकिस्तानले आक्रमणको प्रत्यक्ष रूपमा जिम्मेवारी स्वीकार नगरे पनि, यसले तालिबान सरकारलाई उसको भूमि टीटीपी जस्ता संगठनलाई प्रयोग गर्न नदिन चेतावनी दिएको थियो।