Wednesday, July 24, 2024

-->

खडेरीले बारीमै सुक्यो कोदो

लामो समयसम्म वर्षा नहुँदा र अत्यधिक गर्मीका कारण रोपेको कोदो सुकेर नष्ट भएको पर्वतका कृषकले गुनासो गरेका छन्।

खडेरीले बारीमै सुक्यो कोदो

पर्वत– केही दिनयताको अत्यधिक गर्मी र खडेरीका कारण पर्वतका कृषकले रोपेको कोदो बारीमै सुक्न थालेको छ। जिल्लाका अधिकांश भागमा जेठ दोस्रो सातादेखि कोदो रोपाइँ शुरू भएको थियो। लामो समयसम्म वर्षा नहुँदा र अत्यधिक गर्मीका कारण रोपेको कोदो सुकेर नष्ट भएको कृषकले गुनासो गरेका छन्। पर्वतमा धानबाली पछि कोदो दोस्रो मुख्य बाली हो।

बारीमा लगाएको मकै गोडमेल गरेर कोदो रोपेका कृषक वर्षा नभएपछि चिन्तित हुन थालेका छन्। जनशक्तिको अभावमा बल्लतल्ल रोपेको कोदो खडेरीले नष्ट गरिदिएको कुस्मा नगरपालिका–१२ की कृषक राधाकुमारी सापकोटाले बताए। “दुई दिन लगाएर कोदो रोपियो, यही बेला पानी परेन, पूरै सुकेर नष्ट भइसक्यो,” उनले भने।

एकपटक रोपेको ठाउँमा फेरि वर्षा भएपछि पुनः रोप्नुपर्ने अवस्था आएको कृषकले गुनासो गरेका छन्। पर्वतका ६१ वटै वडामा कोदोखेती हुँदै आएको छ। पछिल्लो केही वर्षयता कोदोको माग गाउँ, शहर र विदेशमा समेत निर्यात हुने क्रम बढेपछि पर्वतमा कोदो खेतीतर्फ आकर्षण बढ्दै गएको छ। कोदो रोपेर धान रोप्ने तयारी गरेका कृषक बारीमै कोदो सुकेर नष्ट भएपछि समस्यामा परेको फलेवास नगरपालिका–५ का कृषक धर्मराज पौडेलले बताए।

धानखेती हुने ठाउँमा सिँचाइको सुविधा हुने भए पनि पर्वतका अधिकांश क्षेत्रको बारीमा भने वर्षाकै भरमा खेती गरिँदै आएको छ। खडेरीसँगै अत्यधिक गर्मीले जनजीवनसमेत प्रभावित बनेको छ। पर्वतमा यस वर्ष सबैभन्दा धेरै ३५ डिग्री सेल्सियससम्म तापक्रम पुगेको छ। 

कृषि ज्ञान केन्द्र पर्वतका बागवानी विकास अधिकृत शंकर पौडेलले जिल्लाका अधिकांश ठाउँमा कोदो रोपाइँ भइरहेको बताए। खडेरीका कारण रोपेको कोदो सुक्दै गएको गुनासो आएको भन्दै पौडेलले क्षतिको यकिन विवरण भने आइनसकेको बताए।

पालिकामार्फत खडेरीले कोदोखेतीमा पुर्‍याएको क्षतिको तथ्यांक संकलनको काम भइरहेको पौडेलको भनाइ छ। कार्यालयले गत वर्षदेखि कोदोबाली प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत कृषकलाई विभिन्न सहयोगसमेत गर्दै आएको छ।

कृषि ज्ञान केन्द्र पर्वतले रैथाने बाली उत्पादन प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत कोदो उत्पादन गर्ने कृषकलाई अनुदान दिन थालेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा थप साढे २८ हेक्टर क्षेत्रफलमा कोदो खेती विस्तारका लागि केन्द्रले सहयोग गरेको हो।

कोदो खेती गर्ने कृषकलाई यान्त्रिकीकरणमा सहयोग गरिएको कृषि ज्ञान केन्द्र पर्वतका प्रमुख परशुराम अधिकारीले जानकारी दिए। उनका अनुसार चालु आवमा पाँच लाख रुपैयाँ कोदो बालीको प्रवर्द्धनका लागि कृषकलाई वितरण गरिएको छ।  

कृषकलाई यान्त्रिक हलो र थ्रेसर मेसिन उपलब्ध गराइएको छ। यसले बाँझो बारी खनजोत गर्न र उत्पादन भइसकेपछि कोदो झार्न सहज हुने भएको छ। कृषकलाई कार्यबोझ घट्नुका साथै उत्पादन लागतसमेत कम होस् भन्ने उद्देश्यले यान्त्रिकीकरणमा सहयोग गरिएको कार्यालयले जनाएको छ। 

पर्वतमा झापे, डल्ले, मंसिरे र स्थानीय जातको कोदो उत्पादन हुँदै आएको छ। जिल्लाको आठ हजार ३४० हेक्टर क्षेत्रफलमा कोदोको उत्पादन हुने अधिकारीले बताए। यस वर्ष पर्वतमा आठ हजार ३१० मेट्रिक टन कोदो उत्पादन भएको थियो। जसमध्ये पाँच हजार १७५ मेट्रिक टन कोदो निर्यात भएको कार्यालयले जनाएको छ।

कोदो बाली लगाउने बेला वर्षा नहुँदा आगामी वर्ष उत्पादनमा केही गिरावट आउन सक्ने कार्यालयले जनाएको छ। कोदोको बीउ निर्धारित समयमै रोप्न सकिएन भने उत्पादन कम दिने कार्यालयको भनाइ छ।


सम्बन्धित सामग्री